Cynllun yr Iaith Gymraeg yn Chubut

Mae Cynllun yr Iaith Gymraeg yn Chubut yn weithredol ers pymtheng mlynedd bellach a chyfrannodd yn helaeth tuag at gynnal a hybu’r Gymraeg a’i diwylliant yn y Wladfa. Wrth gymharu’r sefyllfa â’r hyn a fodolai yn 1996 y gwelir gliriaf ystod, dwyster a natur dylanwad y Cynllun ar fywyd yn gyffredinol.

• Dros y pymtheng mlynedd diwethaf mynychodd rhai miloedd ddosbarthiadau Cymraeg gan greu math newydd o siaradwyr yn y Wladfa– siaradwyr y Gymraeg fel ail iaith. Cyn 1997 tenau iawn ydoedd niferoedd dysgwyr yno. Eleni (2011) cyrhaeddwyd y brig - 263 awr o wersi
Cymraeg yr wythnos ac 846 yn mynychu’r dosbarthiadau er i ragor ymrestru ynghynt yn y flwyddyn!

• Yn ystod cyfnod y Cynllun esblygodd natur y ddarpariaeth. Yn 1997 oedolion oedd trwch y myfyrwyr ac un dosbarth plant a fodolai sef Cylch Meithrin Gaiman. Erbyn hyn ceir bod 87% o’r cyfanrif yn blant a phobl ifanc. Yn Gaiman mae 95% o fynychwyr dosbarthiadau Cymraeg o dan ugain mlwydd oed! Newidiodd proffil oedran y dysgwyr yn aruthrol a chydag amser bydd hyn yn sicr o effeithio ar broffil oedran trwch siaradwyr y Gymraeg. Cyn dyddiau’r Cynllun iaith hen bobl oedd y Gymraeg ond roedd hi’n iaith gyntaf iddynt. Ail iaith yw’r Gymraeg i’r plant a her fawr y Cynllun yw adfer swyddogaeth gymdeithasol iddi ym mysg y genhedlaeth newydd o ddysgwyr.

• Datblygodd addysg gynradd drwy gyfrwng y Gymraeg gyda sefydlu Ysgol yr Hendre yn Nhrelew. Roedd hynny yn dra chwyldroadol gan na chafwyd addysg ffurfiol Gymraeg yn y Wladfa oddi ar cenedlaetholi ysgolion y Cymry yn negawd olaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Ni fyddai Ysgol yr Hendre mewn bodolaeth oni bai am weithgarwch y Cynllun. Llwyddiant y dosbarth meithrin yn Nhrelew o dan adain y Cynllun oedd y sbardun a roes fodolaeth i’r Cylch Cymraeg a thaerni a brwdfrydedd hwnnw arweiniodd at wireddu breuddwyd a sefydlu Ysgol yr Hendre yn 2007.Ar 16 Tachwedd 2011 agorodd y Dr Das Neves, Llywodraethwr Talaith Chubut adeiladau newydd yr ysgol yn ardal Moriah.

(Robert Owen Jones Cynllun yr Iaith Gymraeg yn Chubut. Adroddiad Arolygiad 2011 Y Cyngor Prydeinig yng Nghymru)

Gellir darllen adroddiadau blynyddol y Cynllun ar salfe we Y Cyngor Prydeinig

     

Dylunio a hostio'r wefan: Technoleg Taliesin Cyf.

Administration